Dlaczego warto si? rozwija??

Dlaczego warto si? rozwija??

autorem artyku??u jest Urszula Ruszkowska


1. Wszystko co robimy, jak robimy i w imi? czego robimy ma dla nas dodatnie lub ujemne skutki osobotw??rcze, tzn. formu??uje nas z dnia na dzie?? przez swe skutki zamierzone lub niezamierzone czyli uboczne.



2. Wsp????formu??owanie siebie nie jest wi?c wy???cznie spraw? wyboru, dokonywanego tylko przez ludzi nastawionych na samorealizacj?. Ka??dy cz??owiek si? rozwija – czy chce, czy nie chce – nawet nie robi?c nic w tym kierunku. Chodzi o to, ??eby kierowa? swoim rozwojem ??wiadomie, w obranym przez siebie kierunku zgodnym z zamierzonymi celami i przyjmowanymi warto??ciami moralnymi.



3. Stosunek cz??owieka do w??asnego rozwoju nie jest wi?c jego spraw? czysto prywatn?. ??yj?c w??r??d ludzi i z lud??mi, oddzia??ywuje si? na nich wielorako z takiego poziomu, na jaki si? wznosi lub stacza. Dzia??a si? na swe otoczenie wzorotw??rczo nawet wtedy, gdy si? o tym nie wie i tego nie pragnie.



4. W sumie wi?c, jak nie ma ucieczki przed autokreacj?, tak te?? nie ma ucieczki przed wp??ywaniem na innych ludzi.



5. Zdolno??? do rozwoju psychicznego cz??owieka uwa??ana jest w psychiatrii za podstawowe kryterium normy i patologii, zdrowia i choroby psychicznej.



6. Przysz??o nam teraz ??y? w prze??omowych czasach historycznych za??amania si? komunizmu i budowy nowej rzeczywisto??ci spo??ecznej i gospodarczej. Ta nowa rzeczywisto??? zmusza nas, ludzi w ??rednim i podesz??ym wieku do rewizji dotychczasowych pogl?d??w i postaw wobec ??ycia, a co za tym idzie – do wypracowywania nowych postaw adekwatnych do zmieniaj?cej si? sytuacji spo??ecznej, a wi?c do rozwoju psychicznego.



904425_shyDEFINICJE ROZWOJU. Rozw??j ontogenetyczny cz??owieka jest zjawiskiem wielostronnym, wieloaspektowym oraz jedynym i niepowtarzalnym dla ka??dej jednostki ludzkiej i dlatego istnieje wiele jego definicji. Upraszczaj?c, mo??na powiedzie?, ??e rozw??j progresywny polega na przechodzeniu od form, struktur lub poziom??w prostych do coraz bardziej z??o??onych ca??o??ci, od form ni??szych do coraz wy??szych. Istnieje wi?c rozw??j progresywny i regresywny, czyli wzrost i cofanie si?, np. wyuczenie si? jakiej?? wiedzy i zapomnienie jej, a tak??e rozw??j wypaczony, wiod?cy na manowce, w ??lep? uliczk? w??asnej osobowo??ci, np. alkoholizm, narkomania, niekt??re nerwice.



MECHANIZMY ROZWOJU. G????wnym mechanizmem rozwoju jest dialektyka rozwoju opracowana przez Hegla, polegaj?ca na ??cieraniu si? przeciwie??stw, sprzeczno??ci czy skrajnych cech osobowo??ci, kt??re przetworzone przez ja???? cz??owieka daj? now? jako???. Przyk??adem mo??e by? rozwi?zanie jakiego?? problemu lub konfliktu. Rozw??j mo??e by? ilo??ciowy lub jako??ciowy i polega? na zmianach ewolucyjnych lub skokowych. Zmiany ilo??ciowe polegaj? na stopniowym wzrastaniu danej cechy lub zespo??u cech organicznych i psychicznych. Zmiana jako??ciowa wyst?puje w??wczas, gdy jaka?? funkcja czy czynno??? psychiczna przekszta??ca si? w spos??b zasadniczy, daj?c jako??ciowo now? cech? czy struktur?. Granica mi?dzy zmianami ilo??ciowymi i jako??ciowymi jest na og???? p??ynna, nieostra, cho? czasami przybiera posta? gwa??townego skoku rozwojowego. Zmiany jako??ciowe oscyluj? zgodnie z prawem podw??jnej negacji, tzn. pierwsza zmiana mo??e by? najpierw zaprzeczeniem dotychczasowych postaw, buntem wobec nich, a nast?pnie cz??owiek wraca do nich, ale ju?? w udoskonalonej, dojrzalszej formie.



CZYNNIKI ROZWOJU. Istniej? trzy zasadnicze czynniki warunkuj?ce rozw??j psychiczny:



1. czynnik genetyczny, wrodzony czyli nasz organizm biologiczny odziedziczony po przodkach oraz wp??yw organizmu matki na p????d;



2. czynnik spo??eczny czyli rodzina, szko??a, szeroko poj?te ??rodowisko spo??eczne, w kt??rym cz??owiek ??yje, jak wsp????pracownicy, s?siedzi, znajomi, nar??d;



3. oraz tzw. czynnik trzeci czyli w??asna, ??wiadoma ja???? cz??owieka, kt??ra powinna wzrasta? w miar? dojrzewania psychicznego i przewa??a? nad pozosta??ymi czynnikami.



Czynnikiem wspomagaj?cym wymienione wy??ej jest celowe wychowanie, polegaj?ce na ??wiadomym oddzia??ywaniu na dziecko przez rodzic??w i wychowawc??w, a na cz??owieka doros??ego przez autorytety, kt??re uznaje, np. Ko??ci????, przyw??dcy grup spo??ecznych czy pa??stwowych, politycy itp.



CEL ROZWOJU – WZORY OSOBOWE. Osobowo??? cz??owieka sk??ada si? zasadniczo z dw??ch obszar??w ja??ni:



1. ??ja realnego? czyli takiego, jakim cz??owiek jest w rzeczywisto??ci;



2. ??ja idealnego? czyli takiego, jakim cz??owiek chcia??by by?.



??Ja realne” odzwierciedla nasze samopoznanie, to na ile siebie znamy i za kogo si? uwa??amy. Czy potrafimy nazwa? i kontrolowa? swoje prze??ycia, uczucia i my??li, czy zdajemy sobie spraw? ze swoich zalet i wad. ??Ja idealne? z regu??y r????nie wykszta??cone u r????nych ludzi, przybiera na og???? posta? wzor??w osobowych, zgodnych z przyjmowanymi zasadami i warto??ciami moralnymi. Mog? to by? wzory religijne, np. Chrystus i ??wi?ci w Ko??cio??ach chrze??cija??skich, Budda w religiach Wschodu, Mahomet w islamie itp. lub te?? wzory spo??eczne, literackie, artystyczne czy polityczne, kt??rych idolami staj? si? wybitni przedstawiciele danych kierunk??w, np. papie?? Jan Pawe?? II, wybitni arty??ci (aktorzy, piosenkarze), czy tak jeszcze niedawno lansowane wzory osobowe socjalizmu z K. Marksem, W. Leninem na czele. Wzory osobowe mog? wi?c by? pozytywne lub negatywne. Rozd??wi?k mi?dzy ??ja realnym? a ??ja idealnym? powoduje, ??e cz??owiek d???y i stara si? by? takim, jakim chcia??by czy powinien by?, czyli do wybranego idea??u lub wzoru osobowego, co stymuluje jego rozw??j wewn?trzny.



CYKL ??YCIA JEDNOSTKI LUDZKIEJ. Pe??ny cykl ??ycia jednostki sk??ada si? z trzech zasadniczych etap??w rozwojowych:



1. dzieci??stwo i m??odo???;



2. wiek ??redni;



3. staro???, ko??cz?ca si? ??mierci?.



Przy czym cykl ??yciowy naszego organizmu zazwyczaj nie pokrywa si? z cyklem psychicznym.



Cykl ten charakteryzuje si? intensywnym wzrostem czyli rozwojem progresywnym w dzieci??stwie i m??odo??ci, kt??ry w pewnym momencie ??ycia osi?ga jaki?? punkt kulminacyjny w postaci optimum mo??liwo??ci jednostki czyli dojrza??o??? i ustala si? na r??wnym poziomie, by w okresie osi?gni?cia staro??ci spada? w d????. Je??li chodzi o nasz biologiczny organizm, to taki punkt kulminacyjny najwi?kszego rozwoju fizycznego osi?gamy oko??o 20 roku ??ycia, natomiast w sferze psychicznej cz??owiek swoje optimum mo??liwo??ci i umiej?tno??ci mo??e osi?ga? w r????nym wieku, w zale??no??ci od stanu zdrowia, cech osobowo??ci, inteligencji oraz od wielko??ci i z??o??ono??ci stawianych sobie zada?? ??yciowych. I tak z grubsza rzecz bior?c cz??owiek prosty, niewykszta??cony osi?ga optimum swoich mo??liwo??ci wcze??niej ni?? cz??owiek wykszta??cony i ??wiadomie, intensywnie pracuj?cy nad sob?.



Osi?gn?wszy taki punkt kulminacyjny swego rozwoju psychicznego cz??owiek na og???? popada w stereotypi? i rutyn?, czyli przez reszt? ??ycia w k????ko powtarza wci??? te same dawno wyuczone czynno??ci i dzia??ania, a te, kt??rych nie powtarza, zapomina. I tu badania psycholog??w wykazuj?, ??e o ile w dzieci??stwie i m??odo??ci oraz w staro??ci pod wp??ywem zmian biologicznych zachodz?cych w organizmie i stymulacji otoczenia ukryte rezerwy rozwojowe w sferze psychiki s? na og???? niewielkie, o tyle w tzw. wieku ??rednim wi?kszo??? ludzi ma cz?sto pot???ne, ukryte rezerwy rozwojowe, kt??rych na og???? w pe??ni nie wykorzystuje. Czynnikami hamuj?cymi s? tu wspomniane stereotypia i rutyna, niech?? uczenia si? nowych rzeczy, brak postawy tw??rczej wobec ??ycia, l?k przed zmianami. Dopiero jakie?? nieprzewidziane okoliczno??ci ??yciowe, wytr?caj?ce cz??owieka z dotychczasowego rytmu ??ycia, mog? zmusi? go do si?gni?cia do tych ukrytych rezerw rozwojowych.



Bieg ??ycia ludzkiego up??ywa ka??demu bardzo indywidualnie i niepowtarzalnie, a jego fazy wyznaczaj? wa??ne wydarzenia w naszym ??yciu, stawiaj?ce nas w sytuacjach nowych i przed nowymi zadaniami ??yciowymi ??wiadomie wybranymi lub narzuconymi przez los, kt??re albo stymuluj? nasz rozw??j, albo go wypaczaj? lub wr?cz hamuj?. S? to np.



?? ??mier? bliskiego cz??onka rodziny;

?? ??lub ?? zawarcie ma????e??stwa;

?? rozw??d;

?? powt??rne ma????e??stwo;

?? zmiana miejsca pracy;

?? du??y awans zawodowy lub spo??eczny;

?? zmiana miejsca zamieszkania do innej miejscowo??ci lub kraju;

?? powa??na choroba zapocz?tkowuj?ca kalectwo itp.



Na podstawie powy??szych kryteri??w stworzono wiele klasyfikacji losu ludzkiego, kt??re zas??uguj? na osobny artyku??.



Powy??szy tekst opracowa??am na podstawie ksi???ek Zbigniew Pietrasi??ski: “Rozw??j cz??owieka doros??ego”, Warszawa 1990 r.; Stanis??aw Siek: ??Struktura osobowo??ci? i ??Formowanie osobowo??ci?, Warszawa 1986 r. oraz “Psychologia rozwoju cz??owieka? Tom 1-3, wydana przez PWN, Warszawa 2000 r.







Mgr Urszula Ruszkowska – autorka dw??ch blog??w: archeologicznego pt. “NASZE KORZENIE” www.archeologia.bitmar.net i psychologicznego pt. “M??J PI?KNY UMYS? czyli duchowa biblioterapia” www.roksolana.bitmar.net


Artyku?? pochodzi z serwisu www.Artelis.pl

hastagi na stronie:

#zmiany progresywne #Zmiany progresywne i regresywne w rozwoju człowieka #zmiany progresywne i regresywne #zmiany rozwojowe i regresywne u dorosłych #co to znaczy rozwijać się #zmiany rozwojowe i regresywne u osób dorosłych #starość definicja #zmiany regresywne #dlaczego należy rozwijać swoje umiejętności

Authors

Related posts

Top